اهمیت بستر نرم برای گاوهای شیری
برای حفظ گله سالم با سطح تولید بالا و ثابت، دامداران باید حداکثر آسایش را برای گاوها فراهم آورند.آسایش گاوها در اصطبل های آزاد (Free stall) و توجه به آنها مهم می باشد و راه رفتن در سالن هاي نگهداري نیز از اهمیت فوق العاده ای برخوردار می باشد.
هنگامی که گاوها را مجبور به استراحت در مکانهای نامناسب و یا سطح سخت می نماییم، مدت زمان استراحت آنها کوتاه شده که اثر منفی روی تولید دارد و به این ترتیب باعث عملکرد اقتصادی ضعیف گله می گردد. امروزه حل این مشکل کار سختی نمی باشد، چرا که انواع مختلفی از تشکهای نرم و اطاقکهای طراحی شده در دسترس می باشدکه امکان جابجایی و حرکت گاوها را بدون محدودیت در فضا فراهم می آورد.
زمان استراحت بیش از 14 ساعت به نفع تولید می باشد، چراکه سبب تحریک گردش خون پستان شده و به این ترتیب شیر تولید می شود. استراحت همچنین تولید بزاق را افزایش می دهد که در حفظ Ph شکمبه نافع است و نیز سبب تسکین پاها می گردد. بنابراین سرمایه گذاری در زمینه استراحت گاوها، مفید می باشد و به سرعت سبب بازگشت سرمایه می گردد.
با بزرگ شدن گله در سيستم Free stall ، راه رفتن راحت به اندازه استراحت راحت اهمیت دارد. در سيستم Free stall با مناطق مجزا برای غذا خوردن، آب خوردن، شیردوشی و استراحت، تحرک گاوها تنها مربوط به فعالیت ساده آنها در فضای سالن نگهداري می باشد. سطوح متفاوت بین نواحی مجزا و جدا از هم بسیار مهم می باشد، چرا که نه تنها نیاز است گاوها از یک محل به محل دیگر بروند، همچنین مکان پیاده روی مناسبی را فراهم می آورد تا گاوها قادر باشند رفتار طبیعی خود را بروز دهند.
پیاده روی راحت چگونه می باشد؟
راه رفتن راحت به عنوان یک رفتار طبیعی گاو توصیف می گردد. پیش شرط لازم برای بروز رفتار طبیعی، وجود سم های سالم و سطح بدون لغزش مشابه زیستگاههای اصلی گاو می باشد.
امروزه استفاده از کفپوش در اصطبل ها، تنها بر اساس خواسته های مدیران گاوداري ایجاد میگردد و بر اساس نیاز رفتاری گاوها و حذف لنگش و یا بیماریهای سم طبقه بندی نمی گردد. علاوه بر نگهداری و حفاظت از سم دلایل دیگری نظیر تولید، ژنتیک، تغذیه، سن و نژاد نیز اهمیت نقش بستر را شامل می گردد. برای شناخت نیازهاي گاو و تحقق بخشيدن به این نیازها جهت فراهم نمودن آسايش بیشتر گاوها، مشاهده ساده حیوانات کافی می باشد. جالب توجه است که حتی گاوهایی که در داخل اصطبل علائم لنگش را بروز می دهند، در مراتع راحت تر گام بر می دارند. هنگامیکه گاوها از اصطبل به مرتع منتقل می شوند، معمولا از نقاط نرم تر نظیر راه فرعی (کنار جاده) یا پوشش های لاستیکی برای پیاده روی استفاده می نمایند.
چرا گاوها سطح نرم را برای پیاده روی انتخاب می نمایند؟
دلیلی که گاوها سطح لاستیکی را براي راه رفتن انتخاب می کنند به سادگي توسط شرایط آناتومیکی و بیومکانیسم حرکت قابل توضیح است. قدم زدن در نتیجه تغییر نقطه تعادل به جلو از طریق فشار به عقب پاها صورت می گیرد و سپس حرکت رو به جلو صورت می گیرد.
تفاوت در آناتومی دستها و پاها، روی فشار وارد شده به سم اثر مهمی دارد که می بایست فشار بین بدن و بستر توزیع شود. عدم وجود ساختار ضربه گیر در پاها، فشار بیشتری روی سم و پا وارد می آورد. این تفاوت فیزیکی همچنین وقایعی را در خصوص اختلالات حرکتی پا ها توضیح می دهد.
تفاوت بیومکانیکی دیگر، اختلاف بین قسمت بیرونی و درونی سم است. در هنگام لنگش جزئی، وقتی وزن بدن از یک پا به دیگری منتقل می گردد، یک فشار اضافی به قسمت بیرونی سم وارد می شود و روی یک سطح سخت، سم نمی تواند در آن فرو رود و لذا بیشتر وزن را تحمل می نماید. توزیع وزن بدن داخل و بین سم ها متغیر می باشد. در یک گاو بالغ قسمت بیرونی پشت سم ها 60 % از وزن را حمل می نماید. قسمت بیرونی سم ها به طور مداوم فشار وزن را تقسیم می کنند. عقیده بر این است که تغییر در توزیع وزن، سبب رشد سریع نوک سم (شاخ) و افزایش بروز اختلالات قسمت بیرونی سم می گردد.
طول گامها :
بستر نرم، رفتار حیوانات بخصوص حرکت آنها را در مکانهای آزاد تغییر می دهد. محققان در دانشگاه آلمان نشان دادند که گاوها در بستر نرم فعالیت بیشتری نموده و به طور متوسط در هر ساعت 30 قدم بیشتر از بستر سخت قدم برداشته و نتيجه اينكه در هر روز حدود 1000 متر بیشتر راه پيموده اند. طول گامها در مرتع و یا روی سطح بتنی همراه یا بدون پوشش لاستیکی نیز اختلاف آشکاری را نشان می دهد. در مرتع متوسط طول گامها 81 سانتیمتر می باشد. وجود بستر بتني درسالن محل نگهداري گاوها، خطر ليز خوردن و در نتيجه آسيبهاي وارده به دام را افزايش مي دهد. لذا گاوها سعي مي كنند با كاهش طول قدمهاي خود و رساندن به حدود 58 سانتيمتر، از اين آسيبها در آمان بمانند. زمانيكه اين پوشش بتني كف بستر با لايه اي لاستيكي پوشانده شود، طول قدمها به حدود 78 سانتيمتر خواهد رسيد كه نزديك به طول قدمهاي حيوان در مرتع خواهد بود و لذا مي تواند به عنوان يك راهكارسازنده در بهبود امنيت راه رفتن روي بستر هاي بتني، مطرح باشد.
تغییر در رفتار:
تشخیص فحلي گاوها، يكي از مهمترين موارد عمده در مدیریت باروری است. مشکلات باروری، دومین عامل در کاهش تعداد افراد گله می باشد، اما معمولا تحت تاثیر اصطبل ها قرار نمی گیرد. با این حال تاثیر بستر نرم دست کم گرفته شده است. از شواهد می توان دریافت که توزیع فحلي در یک سطح نرم با سطح سخت متفاوت می باشد. زمانيكه گاو روی یک سطح سخت، لغزنده یا غیر استاندارد حرکت کند، مشکلات اندامهاي حرکتی می تواند روي دهد و این خطر هنگام راه رفتن روی یک سطح نرم به حداقل می رسد.
گاوها تمایل دارند که برای تمیز نمودن بخش هايي از بدن خود روی سه پا بایستند و قسمتهایی از پاهای عقبی خود را که بلند نموده اند را لیس بزنند که این یک شاخص برای تعیین کیفیت بستر می باشد. تحقیقات نشان داده که گاوها روی یک بستر نرم این رفتار را سه برابر بیشتر از روی یک سطح لغزنده سخت بروز می دهند که نشان می دهد آنها روی بستر نرم، اعتماد به نفس بیشتری دارند.
گردش خون و سلامت سم :
رفتار پیاده روی و سلامت سم، تحت تاثیر متقابل با یکدیگر هستند.گاوهای مبتلا به لنگش تمایل کمتری به پیاده روی دارند. با این حال پیاده روی شرط لازم برای گردش خون مناسب در سم ها می باشد. هنگامی که گاو روی پا می ایستد، خون با فشار از سم ها خارج می شود و هنگامی که پا از سطح زمین بلند می شود، جریان خون دوباره به سم ها برمی گردد که مشابه تلمبه یا پمپ مکشی عمل می نماید. ایستادن به مدت طولانی سبب عدم گردش خون مناسب در سم ها مي گردد. كبودي و خون مردگي در ناحيه سفيد رنگ كف سم، نشان دهنده اختلال در خونرساني كف سم بوده كه متعاقب وجود بستر سفت و سخت حادث مي شود. يکي از عوامل ابتدايي در بروز لنگش، مقدار زماني است که گاوها به حالت ايستاده سر ميکنند. خصوصا اگر جنس بستر از بتون باشد. زمان هاي طولاني ايستادن، تعداد موارد کلينيکي لنگش را افزايش داده است. دکتر چارلز گارد (Dr.Charles Guard)از دانشگاه Cornellمي گويد زمانيکه گاوها روي بتون مي ايستند، روي بخش هاي خاصي از نوک سم، فشار زيادي وارد مي شود و ممکن است منجر به ضايعات عروقي از نوع خونريزي يا نکروز شود.گذشته از زمان ايستادن، اگر سم به درستي چيده نشود اين فشار موضعي، صدمات بيشتري را به سم وارد مي آورد.
اختلال در گردش خون بر بخش ساختمانی شاخ (نوک) سم اثر می گذارد، کیفیت شاخ جدید رو به وخامت گذاشته و شرايط براي اثرات كوفتگي سم فراهم مي شود. خونریزی داخلی و تغییر رنگ سم، نشانه هایی از گردش خون ضعیف می باشد. هنگامی که از بستر نرم استفاده شود، بهبود وضعیت و سلامتی سم ها نيز حاصل ميگرد. آسیب های مکانیکی و جراحات ناحيه سم در 5 مزرعه مورد آزمایش، 6 ماه پس از نصب پوشش های لاستیکی در كف بستر، 80 % کاهش پیدا كرده، نه تنها بروز جراحات وارده به سم، بلکه شدت خسارات واردشده به سم ها نيزکاهش یافت.
برخلاف بستر سخت، بستر نرم، دیواره نرم سم را حفظ می نماید. دیواره سم حدود 60 % از وزن حیوان را تحمل می نماید و بوسیله پاشنه یا برآمدگی پیاز مانند (bulb part) پنجه حمایت می شود که از نوعي ماده شاخی خاص ساخته شده که اطراف آن را نيز لایه چربي که خاصیت ضربه گیر دارد پوشانده است. گاوهاي با تولید بالا اغلب از کمبود انرژی رنج برده و لذا مجبورندکه چربیهای بدن و از جمله چربيهاي اطراف پاشنه سم را متابولیزه نمايند. در نتیجه، خاصیت ضربه گیری پاشنه کاهش می یابد. این امر باعث می شود که نقش دیواره سم بسیار مهمتر شود. دیواره سم، تمام وزن گاو را هنگام پیاده روی روی سطح سخت متحمل می شود. زمانيكه گاو روی یک سطح نرم پیاده روی مي كند،کف پا (sole) می تواند تنها توسط دیواره حمایت شود در حالیکه دیواره نرم می تواند به مقدارکمی فرو رفته شود.
از بین رفتن سم :
در حالت طبیعی، شاخ سم از غده (bulb) و کف (sole) به طور اتوماتیک در هنگام راه رفتن گاو در مراتع قابل مشاهده است. همچنین این حالت در سطح نرم در طویله نیز مشاهده می شود. وزن حيوان به طور مساوی روی دیواره و کف سم توزیع شده و بتدریج لايه برداري ( سايش) از هر دو طرف سم انجام می گيرد.
تمیز کردن سطوح:
برای حفظ سلامتی سم، محل عبور گاوها درمحيط نگهداريشان باید تمیز شود. ادرار و کود، اثرات زیان آوری روی سم دارد و شرط اولیه برای بروز عوامل بیماری می باشند. در شرایط طبیعی محل هاي عبور نباید دارای عواملی باشند که فشار مکانیکی بیشتری روی سم ها وارد آورند.
سطوح نرم :
بستر نرم از پوشاندن سطوح بتنی با تشکهای لاستیکی ساخته شده است که در هنگام فشار، به شکل اولیه خود بر می گردد. نرمی این تشکها توسط مواد بخصوصی بدست می آید و درجه این نرمی با وزن گاو تنظیم میگردد. بنابراین، سم فقط چند میلی متر در لاستیک فرو خواهد رفت. لاستیک همچنین به عنوان یک ماده ضد لغزش عمل می کند.
تشکهای لاستیکی برای تمام سطوح بتنی در دسترس هستند و به صورت سفارشی نیز تهیه می شوند. بسترهای بتنی نیاز به تمیز کردن بیشتر دارند، اما در عمل نشان داده شده که به دلیل افزایش فعالیت گاوها روی سطح نرم، تمیز کردن کود از محلهاي عبور آنها، بهتر انجام می شود. تشکهای لاستیکی می بایست روی تمام سطح بتنی را پوشانده و به یکدیگر متصل باشند.
نتیجه :
حتی اگر چندین عامل در بروز آسیب های سم نقش داشته باشند، شرایط اصطبل و محل نگهداري گاوها نباید بار اضافی بر سلامتی سم ها وارد آورد. وقتی كه در اصطبل نيز همانند مراتع، خطر آسیب به سم به حداقل برسد، بنابراين گاوها می توانند به راحتی حرکت نموده و جابجا شوند. لذا بستر نرم مي تواند شرایط بسیار خوبی براي گاوها فراهم آورد. جابجایی و حرکت نامحدود،گردش خون در بافتهای زنده سم را افزایش داده و به این ترتیب، پیش نياز و پايه وجود سم هاي سالم، رشد سالم بافت شاخي سم می باشد.
بدون دیدگاه