پنومونی استنشاقی

پنومونی استنشاقی

(Aspiration pneumonia  , Foreign-body pneumonia , Inhalation pneumonia , Gangrenous pneumonia)

پنومونی استنشاقی، یک عفونت ریوی است که با التهاب و نکروز ناشی از استنشاق جسم خارجی مشخص می شود. پاسخ شدت التهابی بستگی به جسم استنشاق شده، نوع باکتری بلع شده و توزیع مواد استنشاقی در ریه ها دارد.

سبب شناسی :

تجویز نادرست داروها از علل شایع پنومونی استنشاقی می باشد. تجویز مایعات به وسیله درنچ یا سرنگ نباید سریع تر از توان بلع حیوان صورت گیرد. خوراندن مایعات بخصوص در مواقعی که زبان حیوان بیرون کشیده می شود، زمانی که سر حیوان بالا نگاه داشته می شود و یا در زمان سرفه و نعره کشیدن بسیار خطرناک است.

تجویز مایعات توسط لوله بینی  (Nasal intubation ) نیز بدون خطر نمی باشد و می بایست در حیوانات ناتوان دقت بسیار زیادی اعمال گردد.

استنشاق گاز و دود محرک نیز از عوامل نادر بیماری می باشد. استنشاق مواد استفراغی یا تمایل حیوان برای خوردن یا آشامیدن در حال انسداد جزئی می تواند سبب پنومونی استنشاقی شود. اختلالات عمل بلع در حیوانات بیهوش شده یا اغماء رفته ( به عنوان مثال گاوهای بالغ تحت بیهوشی عمومی یا گاوهای زمین گیر (lateral recumbency ) ، فلج عصب واگ (Vagal paralysis)، فارنژیت حاد (Acute pharyngiti)، آبسه یا تومور ناحیه حلقی وگلو، کیسه ای شدن مری (Esophageal diverticula)، شکاف کام (Cleft palate)، بزرگ شدن مری ( Megaesophagus) یا آنسفالیت  از علل شایع مستعد کننده بیماری می باشد.

گربه ها مستعد به پنومونی از طریق استنشاق محصولاتی مانند روغن های معدنی هستند. در گوسفند روشهای نادرست بلع مواد ممکن است سبب استنشاق مایعات شود. گوساله ها و بره ها ممکن است بقایای التهابی حاصل از التهاب حنجره و حلق ( Diphtheritic laryngitis)  را بلع کنند. استنشاق شیر بوسیله سطل شیر در گوساله ها می تواند سبب ذات الریه نکروزان به واسطه توزیع منتشر جسم خارجی شود. در بره ها عضلات دخیل در عمل بلع ممکن است با میوپتی تغذیه ای (Nutritional myopathy)  متاثر شود. خوک هایی که با غذاهای خوب در محیطهای خشک تغذیه می شوند ممکن است ذرات غذایی را استنشاق کنند. پنومونی استنشاقی در گاوها در ادامه درمان تاخیری تب شیر بسیار کشنده می باشد. در سگها همراه با Myasthenia gravis ، پنومونی استنشاقی علت عمده مرگ می باشد.

علائم درمانگاهی:

تاریخچه بالینی از مشاهده حیوانات از ارزشمند ترین مراحل تشخیص است. دمای بدن اسبها ممکن است به   (°C 45 – 40 ) برسد که ممکن است در طی چند روز به میزان نرمال آن کاهش پیدا کند. تب ممکن است که در سگها و گربه ها و در موارد کمتر در گاوها دیده می شود. در بیمار، تنگی نفس حاد (Acute dyspnea)، تنفس غیر عادی (Tachypnea) و ضربان قلب غیر عادی (Tachycardia) دیده می شود. یافته های درمانگاهی همراه با سیانوز و برونکو اسپاسم می باشد. یک تنفس بدبو و متعفن ناشی از گانگرن ممکن است شناسایی شود که شدت آن با پیشرفت بیماری افزایش می یابد. اغلب همراه با ترشحات چرکی بینی که گاهی اوقات قرمز مایل به قهوه ای یا سبز است دیده می شود. گاهی نشانه هايي از استنشاق مواد   ( به عنوان مثال قطرات روغن)  می تواند در ترشحات بینی یا مواد خارج شده از ریه دیده شود.

در گوش کردن ريه، صداهای خس خس حاصل از اصطکاک پرده جنب و صداهای خشبی ناشی از آمفیزم زیرپوستی ممکن است مشاهده شود. در گاوهایی که محتویات شکمبه را بلع کرده اند، توکسمی معمولا در عرض 2 – 1 روز سبب مرگ می شود.گاوها و خوکها اغلب بیشتر از اسبها بهبود می یابند. اما تلفات در همه گونه ها بالا می باشد. حیوانات بهبود یافته اغلب دچار آبسه ریوی می شوند. شیوع بیماری در گوسفندان غوطه ور شده (Poor Dipping Technique)، بالا و تلفات از روز دوم تا روز هفتم ادامه دارد و سپس به تدریج کاهش می یابد.

ضایعات:

پنومونی معمولا در قسمتهای قدامی شکمی ریه است که ممکن است یک طرفه یا دو طرفه و در مراکز راههای هوایی باشد. در مراحل اولیه، ریه ها بطور چشمگیری پرخون و همراه با نواحی ادم بین لوبولی هستند. برونش ها پرخون و پر از کف می باشند. مناطق سینه پهلویی به صورت مخروطی شکل با پایه و بطرف پرده جنب گسترش یافته اند. ترشح چرک و نکروز ادامه یافته و در ادامه تبدیل به کانون نرم یا مایع به رنگ قرمز قهوه ای و بوی تعفن به مشام می رسد. معمولا یک پلوریت فیبرینوز حاد اغلب همراه با ترشحات ریوی وجود دارد.

پیشگیری و درمان:

سولفات آتروپین به کنترل ترشح بزاقي ناشی از بیهوشی عمومی کمک می کند به عنوان مثال ( Thiobarbiturates). استفاده از لوله نایی ( Endotracheal tube) با یک انتهای باد شونده ( قابل ارتجاع) از بلع مایع در طول جراحی پیشگیری می کند. حیوانات باید در حالت آرامش نگه داشته شوند. نباید جلوی سرفه آنها را گرفت. آنتی بیوتیکهای وسیع الطیف برای تمام حیواناتی که تشخیص داده شده مواد خارجی بلع کرده اند، خواه این ماده مایع یا بخار تحریکی باشد، باید استفاده شود و نباید منتظر ظهور علائم پنومونی در حیوان باشیم.  مراقبت و درمان نگهدارنده همانند عفونت ریوی باید انجام گیرد. در حیوانات کوچک درمان با اکسیژن ممکن است مفید باشد. با وجود تمام درمانها، پیش آگهی ضعیف بوده و می بایست برای پیشگیری از بیماری حداکثر تلاش را نمود.