طاعون نشخوارکنندگان

طاعون نشخوارکنندگان 

طاعون نشخوارکنندگان Peste des petits ruminants (PPR)  ، یک بیماری ویروسی حاد یا تحت حاد بزها و گوسفندان است که با تب ، التهاب نکروتیک دهان ( necrotic stomatitis) و ذات الریه مشخص می شود. این بیماری همچنین به نام طاعون کاذب نشخوارکنندگان کوچک (pseudorinderpest)، طاعون (pest) نشخوارکنندگان کوچک ، طاعون گوسفند و بز ، کاتا  (Kata) ، سندروم stomatitis-pneumoenteritis ، contagious pustular stomatitis  ، pneumoenteritis complex  نامیده می شود. این بیماری برای اولین بار در ساحل عاج در سال 1342 گزارش گردید و پس از آن در سنگال ، غنا ، توکیو  و نیجریه مشاهده شد. بزها نسبت به گوسفندان حساس ترند. گاوها تنها به صورت تحت بالینی آلوده می شوند. انسان ها در معرض خطر نیستند.

سبب شناسی و اپیدمیولوژی :

ویروس عامل یک morbillivirus  از خانواده Paramyxoviridae می باشد که تمایل خاصی به بافتهای لنفاوی و بافتهای اپیتلیال دستگاه گوارش و تنفس دارد و در آنها تولید ضایعات مشخصی می نماید. PPR  در غرب و مرکز آفریقا و شرق میانه حضور دارد. به طور کلی شیوع بیماری که تنها تعداد کمی از حیوانات را آلوده کند ، گزارش نشده است ، اپیدمی هنگامی اتفاق می افتد که تعداد زیادی حیوانات حساس  آلوده شوند. چنین بیماری همه گیری ممکن است بز یا گوسفندان یک ناحیه را از بین ببرد. از آنجا که نظارت دقیق و کنترل بیماری و همچنین ایجاد سیستمهای گزارش دهی خوب در افریقا و آسیا به عنوان بخشی از استراتژی جهانی برای ریشه کنی Rinderpest  می باشد بهتر است که شیوع PPR تشخیص داده شده و افزایش آن به OIE،گزارش داده شود.

انتقال :

انتقال از طریق تماس نزدیک و در زمان زایمان به نظر می رسد که در شیوع بیماری تاثیر می گذارد. ترشحات و مدفوع حیوان بیمار منبع عفونت هستند. به طور معمول همانند Rinderpest  در PPR نیز گفته می شود که موارد حامل وجود ندارد. اما موارد تحت بالینی PPR ممکن است  که در طی مرحله انکوباسیون عفونت منتقل شود. گوزن دم سفید بسیار حساس است ،  این حیوان و سایر نشخوارکنندگان وحشی ممکن است نقشی در اپیدمیولوژی بیماری ایفا نمایند. خوکهای بیمار با عفونتهای تحت بالینی القاء شده ، بیماری را به سایر خوکها یا بزهای حساس انتقال نمی دهند. بنابراین ممکن است خوکها هیچ نقشی در اپیدمیولوژی PPR نداشته باشند. هر چند گاوها حساس به عفونت هستند ، لیکن معمولا علائم بالینی یا انتقال بیماری را نشان نمی دهند.

علائم بالینی :

فرم حاد PPR  با افزایش ناگهانی دمای بدن به°F 106- 104  (°C41 – 40 ) همراه می باشد. حیوانات مبتلا ظاهر کسل و بیقرار ، پوشش بدنی نا مرتب ،  پوزه خشک و غشاء موکوسی پر خون دارند ، و اشتهای آنهاکاهش می یابد. در اوایل ترشحات بینی سروزی است، سپس موکوسی چرکی شده و بوی تعفن از تنفس به مشام می رسد. دوره کمون این بیماری 5 – 4 روز است. نقاط کوچک نکروزه ممکن است روی غشاء موکوسی در کف حفره بینی مشاهده شود.

ملتحمه غالبا پرخون است و ممکن است چشم میانی درجاتی از خشکی را ظاهر سازند. برخی از حیوانات تحت تاثیر یک ورم ملتحمه کاتارال گسترده به همراه پلک حصیری مانند می شوند. نکروز stomatitis روی لب پایین و لثه و خط بین لثه و دندان واقع می شود. در بیشتر موارد شدید ممکن است حفره دندان ، کام ، گونه ها و پاپیلاهای آنها و زبان را درگیر کند. اسهال ممکن است گسترده شود و همراه با دهیدراتاسیون ،  لاغری و هیپوترمی ( کاهش دمای بدن) شود ، مرگ معمولا بعد از 10 – 5 روز همراه شود.

برونکوپنومونی که از طریق سرفه مشخص می شود ممکن است در طی مراحل آخر بیماری توسعه یابد. حیوانات باردار ممکن است سقط کنند. میزان واگیری و تلفات در حیوانات جوان بیشتر از بالغین است. عفونتهای پنهان ممکن است فعال شده و ضایعات بیماری را پیچیده تر نمایند.

ضایعات :

لاغری، التهاب ملتحمه و التهاب دهان دیده می شود. ضایعات نکروتیک داخل لب پایین و روی لثه ، گونه های مجاور commissures و روی سطح شکمی زبان مشاهده می شود. در موارد شدید ضایعات ممکن است تا کام سخت و حلق کشیده شود. ضایعات کم عمق ، قرمز رنگ و پایه نارسی دارند که بعد سفید متمایل به صورتی می شوند. آنها توسط یک اپیتلیوم طبیعی احاطه می شود که حاشیه آن را محدود می کند. شکمبه ، نگاری و هزار لا به ندرت درگیر می شوند. در شیردان ضایعات با نواحی قرمز رنگ ، ردیفها و طبقات خام و تراوش خون دیده می شود.

ضایعات دهانی در بز بواسطه بیماری طاعون نشخوارکنندگان

ضایعات شدید در روده کوچک نسبت به دهان ، شیردان یا روده بزرگ کمتر شایع است. وقوع خونریزی و ضایعات کمتر معمول در اولین قسمت دئودنوم و قسمت انتهایی ایلئوم مشاهده می گردد وPeyer’s patches  به شدت آلوده می شوند. روده بزرگ معمولا با شدت بیشتری آلوده می شود و ضایعات  اطراف دریچه ایلئوسکال  و در تقاطع سکوکولیک و رکتوم توسعه می یابند. وقوع تظاهرات بعدی پرخونی در طی چین های موکوسی باعث بروز ظواهر “zebra-striped” گور خر مانند می شود. خونریزی پتشی ممکن است در turbinates ، حلق و نای ظاهر شود. علائم برونکوپنومونی ممکن است حضور داشته باشد.

تشخیص :

تشخیص احتمالی بر پایه یافته های بالینی ، آسیب شناسی و اپیدمیولوژی می باشد و ممکن است با جداسازی ویروس و تایید آن همراه باشد .نمونه های مورد نیاز می بایست از خون لخته نشده، غدد لنفاوی، لوزه ها ، طحال، و ریه جمع آوری شده باشند. تشخیص آنتی ژن های ویروسی توسط آزمایش تکمیل ثابت (complement fixation) یا تست رسوپ آگار ژل (agar gel precipitin  tests )،  PPR را از Rinderpest تفریق نمی نمایند. تشخیص آنتی بادیهای خنثی کننده ویروس با افزایش تیتر در حیوانات زنده امکان پذیر می باشد. PPR باید از سایر عفونتهای حاد دستگاه گوارش ( به عنوان مثال Rinderpest ) ، عفونتهای تنفسی ( به عنوان مثال پلوروپنومونی واگیر بزها) و سایر بیماریها نظیر اکتیمای واگیر ،heartwater  ، کوکسیدیوز و مسمومیت با مواد معدنی تفریق داده شود.

کنترل:

در مکانهایی که عاری از بیماری است باید بیماری ریشه کن شود. روش های ریشه کنی Rinderpest  مفید می باشد. درمان خاصی وجود ندارد ، با این حال درمان در موارد آلودگیهای میکروبی و انگلی مرگ و میر را در گله های آلوده کاهش می دهد.