تریکومونیاسیس در کبوتر

تریکومونیاسیس در کبوتر   

 تریکومونیاسیس در طیور اهلی شامل کبوتر، قمری و شاهین دیده شده است. در بیشتر موارد توده های پنیری شکل در نای و معمولا با کاهش وزن همراه است. تریکومونیاسیس همچنین به نامهای canker و roup ، خوره کبوتر ها و یا قانقاریای دهان در کبوترها نیز شناخته می شود، یکی از مهم ترین بیماریهای انگلی کبوتران است و تقریبا ۸۰ درصد کبوتران به آن مبتلا می باشند. درشاهین به نام frounce نیز نامیده می شود.

سبب شناسی :

 ارگانیسم عامل Trichomonas gallinae  یک پروتوزوای تاژکدار (شكل 1) است که در سینوس ها، دهان، نای، مری و اندامهای دیگر زندگی می کند. در کبوترهای اهلی و قمری های وحشی شایع تر از طیور خانگی است. هر چند که شیوع شدید بیماری در جوجه ها و بوقلمون ها نیز گزارش شده است.

                                                                                                      شکل1-  تریکومونیاسیس

بعضی از گونه های T. gallinae باعث افزایش تلفات در کبوترها و قمری ها می شود. شاهین ها ممکن است بعد از خوردن پرندگان آلوده بیمار شوند و معمولا ضایعات کبدی همراه یا بدون اختلالات نایی را نشان دهند. کبوترها و قمریها عفونت را از طریق شیر کبوتر آلوده (Pigeon Milk contaminated) به فرزندانشان انتقال می دهند. احتمالا آب آلوده مهمترین منبع عفونت برای جوجه ها و بوقلمون هاست.

علائم بالینی :

سیر بیماری سریع و کوتاه می باشد. ضایعات اولیه شامل مناطقی کوچک و زرد رنگ روی مخاط دهان می باشد. آنها به سرعت رشد کرده و به هم متصل می شوند و تشکیل توده هایی مي دهند که به طور مکرر باعث انسداد مری شده و ممکن است از بسته شدن دهان پرندگان جلوگیری کند. بیشتر مایعات ممکن است در دهان انباشته شوند. ترشحات آبکی چشمی و در بیشتر مراحل، پیشرفت ترشحات خارج شده از چشم سبب کوری می شود. پرندگان به سرعت کاهش وزن داده و ضعیف و بی میل می شوند و گاهی اوقات در طی 10 – 8 روز می میرند. در عفونت های مزمن، پرندگان سالم به نظر رسیده هر چند که تریکومونیاسیس معمولا در تراشه های حاصل از غشاء موکوسی نای تشخیص داده شده و اثبات شود.

ضایعات :

پرنده ممکن است با علایم کانونهای نکروزه پنیری نمایان گردد. یک توده ای از مواد نکروتیک  در دهان و مری که ممکن است به جمجمه و گاهی اوقات، بافتهای احاطه کننده گردن و پوست سرایت کند. در مری و چینه دان ضایعات ممکن است با نواحی گرد برآمده زرد رنگ با یک مرکز پنیری کانونی که به عنوان دکمه زرد اطلاق می شود مشخص گردد ( شكلهاي 2، 3 و 4 ).

چینه دان ممکن است با یک لایه دیفتری زرد رنگ پوشیده شود که ممکن است به پیش معده نیز کشیده شود. سنگدان و روده درگیر نمی شوند. ضایعات اندامهای داخلی مکررا در کبد دیده می شود. این ضایعات به صورت نواحی نکروزه زرد رنگ بسیار کوچک تا نواحی نکروزه کازئوز بسیار وسیع، تمام بافت کبدی را در برمی گیرند. چسبندگیها و درگیریهای دیگر اندامهای داخلی در اثر تماس با گسترش ضایعات کبدی بوجود می آید.

                                                                          شكل 2 : حضور تریکومونیاسیس در گلو که هیچ علائم دیگری را نشان نمی دهد.

                                                                                     شكل 3 : حضور تریکومونیاسیس در حفره دهانی

شكل4 : Canker  در کبد: کانون نکروزه پنیری زردرنگ و مضرس که در داخل اندامهای داخلی نفوذ کرده  و ممکن  باعث نکروز  می شود. کبوترهای مسابقه ای که کبد آنها دچار ضایعه شده براي مسابقه مناسب نیستند.

تشخیص :

ضایعات عفونت T. gallinae مشخص اند، اما پاتوگونومیک نیستند. ممکن است با آبله و عفونت های دیگر شبیه باشد. تشخیص ممکن است بوسیله آزمایشات میکروسکوپی که از موکوس یا مایع موجود در نای، حلق و چینه دان، از کبوتر زنده یا کبوتری که تازه مرده اسمیر تهیه شده حضور تریکومونیاسیس را ثابت می کند. تریکومونیاسیس به آسانی در محیطهای مصنوعی مختلف نظیر سرم خون خشک شده لوفلر 0/2 % در محلول رینگر یا محلول 2% سرم کبوتر در محلول ایزوتونیک نمک کشت داده شود. در لاشه احتمال دارد که تا 20 ساعت بعد از مرگ بتوان عفونت را تشخیص داد.

رشد خوب در دمای  c° 37  صورت می گیرد. آنتی بیوتیکها ممکن است برای کاهش آلودگی باکتریایی استفاده شوند.

کنترل:

بدلیل اینکه عفونت T. gallinae در کبوترها به سرعت از والدین به بچه ها در طی تغذیه انتقال می یابد، باید عفونت مزمن در پرندگان مولد کنترل شود. در کبوترها بهبودی ازعفونت با سویه های کمتر حدت یافته T. gallinae به نظر سبب حفاظت علیه عفونت سویه های با حدت بیشتر می شود. درمان موفقیت آمیز شامل استفاده از مترونیدازول  (60mg/kg body wt   ) و دیمیتریدازول (50mg/kg body wt, PO  یا در آب آشامیدنی 0/05 % برای 6-5 روز) مي باشد.