کولیک در اسب( بخش دوم)

پیشگیری :

اسبهایی با تاریخچه کولیک می بایست مکررا مورد بازرسی قرار گیرند. تغییرات در غذا، نوع و مقدار غذاهای یونجه ای (علوفه خشک) و تغذیه با مقدار زیادی از مواد دانه ای و مکمل ها، خطر ابتلا به کولیک را افزایش می دهند. از طرفي، افزایش مدت زمان چریدن، خطر ابتلا به كوليك را کاهش می دهد.

از جمله مواردي كه سبب پيشگيري از كوليك مي شوند :

  • فراهم نمودن آب تازه دائمی
  • آب تمیز به آسانی قابل دسترس باشد و در زمستان برای تشویق به نوشیدن آب و جلوگیری از یخ زدن، از دستگاه گرماساز (Heater ) و یا دستگاهی برای شکستن تکه های یخ داخل آبشخوراستفاده شود.
  • به خاطر داشته باشید که علوفه های زمستانه معمولا کمتر از 20 % رطوبت دارند، در حالیکه علوفه های بهاری و تابستانی، 75 % یا بیشتر رطوبت دارند. بدون مایعات کافی غذای اسب خشک می شود و از حرکت آسان مواد داخل شکم ( مانند حرکات peristaltic action) جلوگیری می نماید. بنابراین در زمستان مقداری آب گرم به اسب بدهید.
  • فراهم نمودن مکمل های غذایی در حجم کم و به صورت مکرر. اساسا از سبوس و مواد دانه ای ریز یا مکملهای غنی از انرژی برای تغذیه اسب استفاده کنید و جیره روزانه را به دو وعده یا بیشتر تقسیم کرده و در اختیار اسب قرار دهید. تنها از مکمل های غذایی سفت و با فیبر بالا استفاده گردد.
  • جیره غذایی حاوی فیبر زیاد و یونجه. جیره می بایست دارای حداقل 60 % یونجه باشد.
  • اطمینان از کیفیت مطلوب غذا و عدم استفاده از غذاهای کپک زده، فاسد و دارای اجسام خارجی
  • ایجاد یک برنامه ورزشی منظم و مناسب با توانایی اسب. به صورت ناگهانی اسب را به فعالیت سخت وادار ننماییم.
  • اختصاص دادن مدت زمانی بعد از فعالیت بدنی اسب برای خنک شدن
  • ایجاد تغییرات آهسته و تدریجی در جیره غذایی یا فعالیت بدنی
  • از تراکم بیش از حد اسبها جلوگیری نمایید.
  • انجام معاینات منظم از دندان. جویدن ناکافی غذا خطر انسداد روده را افزایش می دهد.
  • عدم استفاده از مراتع زیاد چریده شده
  • محدودیت در استفاده از علوفه های بهاری آبدار. این خوراک یک تغییر اساسی در جیره ایجاد  می نماید.
  • جلوگیری از چریدن بیش از حد اسبها در مراتع شنی. مواد غذایی را روی زمین بخصوص در مکانهایی که بستر شنی است، قرار ندهید.
  • اطمینان از برنامه کنترلی انگل ها و کرمها بر طبق توصیه دامپزشکتان. مشخص شده که Tape worm (کرمهای کدو) مسبب بیش از 22 % از Spasmodic colic ها هستند.
  • خارج نمودن کودها به طور مرتب از اصطبل. به منظور جلوگیری از پیشرفت لارو انگل ها، هفته اي  2 مرتبه اصطبل می بایست تمیز شود. تغذیه چرخشی، محدودیت در چرای بیش از حد و استفاده از اشعه ماوراء بنفش، باقیمانده لاروهای عفونی را از بین می برد.
  • داشتن برنامه روزانه منظم و انجام تدریجی تغییرات
  • استفاده مرتب و مداوم از ملین ها در غذای اسب مستعد به یبوست. اما می بایست که با دامپزشکتان هماهنگ نمایید. معمولا توصیه می گردد که یک هفته در هر ماه از psyilium husk به منظور جابجایی و خروج شن های انباشته شده در روده استفاده نمایید.
  • عدم ایجاد استرس از جمله جابجایی و انتقال اسبها و اطمینان از راحتی و آرامش آنها در محیط زندگی.

تذکرات مفید:

  • تشخیص اولیه و زود هنگام کولیک، شانس موفقیت در بهبود را افزایش می دهد. بنابراین از دمای بدن، میزان ضربان قلب و تعداد تنفس اسب آگاهی کامل داشته باشید.
  • نسبت به هر اسبی که سابقه کولیک دارد حساس باشید.

در موارد کولیک چه اقداماتي باید انجام داد؟

بزرگترین مشکل در برخورد با کولیک این است که ممکن است كوليك، در اثر مشکل بسيار کوچک ( نظیر حبابهای گازی بسیار کوچک) که خود می تواند آن را رفع کند و یا در اثر مشکلي بزرگ ( مانند پیچ خوردگی روده ) ايجاد شود که اگر فورا جراحی نشود، می تواند منجر به مرگ گردد. بنابراین کولیک می بایست به عنوان یک بیماری اورژانس در نظر گرفته شود و بروز هرگونه علائم غیرعادی در اسب هر چه سریعتر به دامپزشک اطلاع داده شود. بسته به اطلاعاتی که در مورد تاریخچه و علائم اسب به دامپزشک می دهید، او می تواند تصمیم بگیرد که به چه چیزهایی نیاز دارد. در هر صورت دامپزشک به شما توصیه می کند که تا رسیدن او، اقداماتی را انجام دهید. از جمله :

  • غذا و یونجه را از دسترس اسب دور نمایید.
  • محیط اسب را از هر گونه عوامل خطر زا ایمن نمایید و اسب را در حالت آرامش قرار دهید.
  • در صورتیکه اسب علائم خفیف کولیک (Spasmodic colic ) را نشان می دهد، یک پیاده روی آرام می تواند کمک کننده باشد. ورزش سبک ممکن است که حرکات گوارش را دوباره به حالت عادی برگرداند. پیاده روی بیش از حد، اسب را خسته کرده و بهبود را به تاخیر  می اندازد.
  • در صورتیکه اسب به آرامی ایستاده و در حال استراحت است، اجازه دهید که اینکار را انجام دهد.
  • در صورتی که اسب عصبی و بیقرار است و غلت می زند، اگر که در جایگاه بزرگ قرار دارد بدون مداخله، بر آن نظارت داشته باشید.
  • اگر اسب به تندی و عصبی گام برداشته و به طور مدام بلند شده و می نشیند و بیش از حد غلت می زند، بهتر است که او را وادار به پیاده روی کنید. پیاده روی سبب مشغولیت و سرگرم شدن اسب می شود و از آسیب رساندن به خود جلوگیری می كند.
  • بدون اینکه دامپزشک توصیه کند، هرگز به اسب داروهای مسکن و تخفیف درد ندهید. این کار باعث می گردد که علائم نشان داده نشود و دامپزشک نتواند بیماری را تشخیص دهد.

چه انتظاری از دامپزشك هست؟

هنگامی که دامپزشک رسید، ابتدا یک معاینه دقیق بالینی انجام می دهد که شامل معاینه کامل سینه و شکم با استتوسکوپ می باشد. بعد از این، اگر اسب خیلی مضطرب و استرس داشته باشد، دامپزشک داروهای مسکن را تجویز می نماید. دامپزشک یک لوله معدی (Nasogastric tube ) وارد می کند تا ببیند که آیا مایع سیال در معده و قسمتهای فوقانی گوارش وجود دارد یا نه؟ این امر می تواند در موارد انسداد یا پیچ خوردگی و یا جابجایی قسمتی از روده مهم باشد.کاهش فشار وارد شده به معده از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است، چرا که با این کار از ترکیدن معده جلوگیری می گردد.

دامپزشک همچنین معاینه رکتال را به منظور تشخیص اتساع، جابجایی یا انسداد روده انجام می دهد. همچنین در قسمتهای تحتانی شکم یک نیدل فرو کرده تا مایعات اطراف محوطه شکمی را جمع آوری نماید. این مایعات برای آنالیز آزمایشگاهی ارسال می شود. حجم و کیفیت این مایعات همچنین به دامپزشک اطلاعاتی را در خصوص حوادث روی داده در داخل محوطه شکم می دهد. شدت درد، شاخص کاملی برای تعیین وخامت مشکل نمی باشد. ضربان نبض بیش از 60 – 50 ضربه در هر دقیقه، افزایش زمان CRT، غشاء مخاطی آبی رنگ، همه نشانه ای از مشکلات جدی می باشد که دامپزشک آن را تشخیص می دهد. در برخی موارد، درمان ممکن است شامل تجویز مقدار زیادی مایع داخل وریدی برای افزایش حجم مایع در شکم و روده باشد. مایع فراوان داخل دستگاه گوارش، جریان خون و حرکت و جابجایی روده را بهبود بخشیده که ممکن است انباشتگی را برطرف کند و یا اینکه جابجایی موقتی را تصحیح نماید. اولتراسوند شکمی، آنالیز مایعات شکمی و آنالیز خون در بیمارستان برای تعیین وضعیت اسب انجام می گردد.

 بسته به یافته های دامپزشک و اطلاعاتی که شما می دهید، تصمیم به درمان ویا عمل جراحی می گردد.

درمان :

در موارد خفیف بیماری دامپزشک داروهایی که باعث کاهش درد و تسکین اسب می شود را توصیه می کند. در موارد شدیدتر که به درمان اولیه با داروها جواب نمی دهد، می بایست اسب را به بیمارستان منتقل نمایید تا در صورت نیاز، عمل جراحی روی آن انجام گیرد. تمام موارد کولیک نیاز به درمان دارویی دارند اما تنها انسدادهای مکانیکی روده نیاز به جراحی دارند. نوع درمان دارویی بستگی به عامل کولیک و شدت بیماری دارد. در برخی موارد ممکن است که اسب به صورت اولیه درمان شده و پاسخ اسب ارزیابی گردد، این امر بخصوص در زمانی که اسب دارای درد خفیف می باشد و سیستم عروقی به طور طبیعی کار می کند، مناسب می باشد. برای تشخیص کارایی درمان غیر جراحی می توان از سونوگرافی استفاده نمود. در موارد نیاز حتی از جراحی برای تشخیص استفاده می گردد. اگر در معاینه رکتال انسداد روده با مواد غذایی خشک تشخیص داده شود، درمان اولیه شامل تجویز آب و تخلیه محتویات روده می باشد.

اگر اسب دچار درد شدید باشد و علائم کلینیکی آن، نشان از فقدان مایع در جریان خون ( افزایش ضربان قلب، افزایش زمان CRT، تغییر رنگ و بی رنگ شدن غشاء موکوسی ) داشته باشد، درمان اولیه شامل تخفیف علائم، برگرداندن تراوش بافتی و تصحیح هر حالت غیر طبیعی در خون و مایعات بدن می باشد.

در صورتی که مشکوک به تخریب دیواره روده ( در نتیجه التهاب شدید یا جابجایی یا انسداد اختناقی) شدید، درمان می بایست شامل مقابله با اثرات بیماری از اندوتوکسین باکتریها باشد که روده را ترک کرده و وارد جریان خون می گردند.

سرانجام اگر کولیک در اثر انگل ها بوجود آمده باشد، درمان شامل از بین بردن انگل ها می باشد.

مایع درمانی :

اسبهای کولیکی زیادی توسط مایع درمانی از کم آبی نجات یافته اند و ذخیره خونی آنها در کلیه ها و سایر ارگانهای حیاتی بدن حفظ شده است. مایعات ممکن است یا از طریق Nasogastric tube و یا از طریق وریدی تزریق شوند که بستگی به شرایط مشکل روده دارد.

مایعات در اسبهای با Strangulating obstruction یا  Enteritisمی بایست از طریق وریدی تزریق شوند. زیرا جذب مایعات از روده بیمار کاهش یافته و مایع به داخل لومن روده وارد می شود. مکانیسمهای دیگری سبب ساخته شدن مایع در روده می شود که می بایست این مایع از معده توسط Nasogastric tube خارج شود. این جابجایی غیر عادی مایعات به داخل روده، سبب پیشرفت Circulatory shock شده که اغلب منجر به مرگ می گردد. بیشتر مایع از مواد بلع شده به داخل سکوم و کولون دوباره جذب می شود. در حقیقت نزدیک 95 % از مایعات که به طور عادی وارد روده بزرگ می شوند، دوباره به جریان خون بر می گردند. بنابراین اسبهای مبتلا به انسداد روده نزدیک pelvic flexure ، معمولا احتیاج به میزان کمی مایع وریدی دارند. در حقیقت اسبهای با انسداد روده کوچک نیاز به میزان زیادی مايع وريدي دارند.

حجم و نوع مایع تزریقی، بستگی به شدت و علت مشکل دارد. تستهای آزمایشگاهی برای تشخیص درجه غلظت خون و غلظت الکترولیتهای غیر عادی برای درمان درست اسبهای مبتلا به کولیک شدید حیاتی  می باشد.

تعادل مایعات بدن به وسیله تجویز وریدی مایعات دوباره برقرار می گردد تا کمبود الکترولیتها را دوباره جبران نماید، با این حال در بیشتر موارد مایع درمانی می بایست قبل از تستهای آزمایشگاهی انجام شود بخصوص وقتی که اسب علائم کلینیکی Circulatory shock را نشان می دهد. هنگامیکه نیاز به تجویز IV مایعات است اما علائم بالینی بیماری خفیف تا متوسط می باشد، به اسب معمولا حدود 10- 8  لیتر مایع استریل که شامل الکترولیتهايی که معمولا در جریان خون وجود دارد تزریق می شود. این حجم مایع در عرض بیش از 2 – 1 ساعت  تزریق می شود و اسب ارزیابی می شود که آیا نیاز به مایع اضافی هست یا نه. اسبهای مبتلا به  Circulatory shock، هر چه سریعتر احتیاج به حجم بیشتری از مایع تزریقی (بالای 2 لیتر در ساعت)  دارند تا نشر بافتی دوباره برقرار شود. در موارد شدید كوليك، تزریق وریدی Hypertonic saline (7 % نمک) ممکن است سریعا حجم پلاسما را افزایش دهد. بسته به عامل کولیک، تجویز مایع ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد تا اینکه عملکرد روده به حالت طبیعی برگردد و غلظت الکترولیتها به حالت تعادل برسد. اسب می تواند برای جبران مایعات بدن، آب بیشتری بنوشد. تحت شرایط متفاوت نیاز به تجویز مایعات وریدی ممكن است از 30 تا 100 لیتر متغیر باشد.

گاهی اوقات برای درمان بخشی ازکولیکهای انسدادی ،  مایعات از طریق Nasogastric tube تجویز می شوند. دامپزشکان نتایج مشابهی از تجویز از این طریق را داشته اند. در صورتی که اسب آب ننوشد و هیچ انسدادی در روده کوچک وجود نداشته باشد، ممکن است مایعات از طریق لوله تجویز شوند. در صورتیکه در اسب مایعات از طریق Reflux  از معده خارج شود، مایع یا داروها نباید از طریق Nasogastric tube داده شود. در این شرایط، معده و روده کوچک به طور کامل تخلیه  نمی گردد.

حفاظت در برابر اندوتوکسین باکتریها :

اندوتوکسین ها یک قسمت از پوشش خارجی باکتریهای گرم منفی روده هستند که وقتی باکتریها می میرند و یا اینکه سریعا تکثیر می كنند، رها می شود. در حالت عادی اندوتوکسین ها در داخل لومن روده محدود می شوند اما اگر غشاء موکوسی روده به واسطه ایسکمی تخریب شود، اندوتوکسین وارد حفره پریتونئوم یا جریان خون می شوند. سپس با فاگوسیت های تک هسته ای واکنش داده و یک پاسخ التهابی ایجاد می شود که شامل تب، افسردگی، کاهش فشار خون، اختلال در انعقاد خون و سرانجام مرگ مي باشد. کاهش پاسخ التهابی به اندوتوکسین، یک قسمت مهم از درمان کولیک می باشد.

Flunixin meglumine ، تولید سلولی پروستاگلندین ها را کاهش داده و می تواند از برخی اثرات اندوتوکسمی آنها پیشگیری نماید. جدال قابل توجهی بین تاثیر پلاسما یا سرم حاوی آنتی بادی علیه اندوتوکسین خنثی شده وجود دارد. این آنتی بادیها علیه ترکیبات اندوتوکسین که بیشتر شامل باکتریهای گرم منفی هستند، تجویز می شوند.

استفاده از ملین ها و مسهل کننده ها :

معمولترین عامل کولیک در اسب، انسداد روده بزرگ بوسیله مواد غذایی خشک و گاهی اوقات همراه با شن می باشد. در بیشتر موارد، ملین ها یا نرم کننده های مدفوع از طریق Nasogastric tube، این Impactions را نرم می کند و اجازه خروج می دهد. این درمان همچنین از طریق تجویز مایعات وریدی و یا پوشاندن دهان اسبها برای جلوگیری از خوردن مواد غذایی بیشتر نیز موثر می باشد.

روغن های معدنی ، معمولترین درمان برای انسدادهای روده بزرگ هستند. این روغن ها ، داخل روده را پر نموده و سبب تسهیل حرکت مواد غذایی داخل روده می گردد. این مواد از طریق  Nasogastric tubeو بیش از 4 لیتر تجویز می شوند. اگر چه این روغن ها ضرری ندارند، اما در درمان انباشتگی های شدید یا Impactions sand نمی توانند استفاده شوند. زیرا ممکن است به سادگی انسداد را برطرف نمایند بدون اینکه آن را نرم کنند.

Dioctyl Sodium Sulfosuccinate (DSS)، یک ماده شبه صابونی است که عمل آن، کشاندن آب به داخل مواد غذایی خشک می باشد. این ماده نسبت به روغن های معدنی در روان کردن انباشتگی مؤثر است. با این حال ممکن است با عملکرد جذبی مایعات بدن در داخل کولون اختلال ایجاد کند و می تواند سمی باشد. بنابراین DSS می تواند در مقدار خیلی کم 2 بار به فاصله 48 ساعت تجویز شده و ایمن باشد. یک ترکیب مفید دیگر برای درمان انباشتگی بخصوص در انواع شنی، Psyllium hydrophilic mucilloid است که وقتی با آب مخلوط می گردد، یک توده ژلاتینی حاصل می شود که مواد غذایی در طول دستگاه گوارش جلو رانده مي شود. هرچند که معمولا از طریق لوله بینی تجویز می شود، ممکن است که برای پیشگیری به صورت پودر خشک با غذا نیز مخلوط گردد. اسبهایی که در محیط های شنی زندگی می کنند ممکن است با دوز     kg  500  / g 400 غذا برای مدت 7 روزخورانده شود. این درمان 3 – 2 بار در هر سال برای جلوگیری از پیشرفت Sand impactions  تکرار می شود. از لاکساتیوهای قوی که سبب تحریک انقباضات روده می شوند معمولا در درمان Impactions استفاده نمی شود. در حقیقت ممکن است که مشکل را بدتر نمایند. گاهی اوقات اسبهایی با Impactions خیلی شدید با سولفات منیزیوم درمان می شوند که مایعات بدن را به داخل دستگاه گوارش می کشاند. اثرات جانبی شامل کم آبی و افزایش خطر اسهال است.

مایع درمانی، تجویز مایعات از طریق Nasogastric tube or IV، یک بخش مهم و مؤثر در درمان اسبهای مبتلا به Colonic or cecal impactions  می باشد. اگر یکImpactions   ،سه تا پنج روز بعد از تشکیل شدن از بین نرود، ممکن است برای تخلیه روده و باز گرداندن حرکات طبیعی آن به جراحی نیاز باشد.

درمان ضد انگلی :

انگل Strongylus vulgaris در بسیاری از موارد کولیک مشاهده شده است. درمان ضد انگلی، استفاده از Ivermectin and Moxidectin مي باشدکه با مهاجرت لارو Strongylus vulgaris مقابله می کنند. Fenbendazole ، استرانژیلوس های کوچ کننده را می کشد که 2 بار در روز به مدت 5 روز داده شود و یا اینکه 10 بار در دوزهای توصیه شده برای مدت 5 -3 روز داده شود. مدارك زیادی وجود دارد که زیان حاصل از Cyathostomes باعث کولیک، اسهال و از دست دادن وضعیت بدن بخصوص در اسبهای جوان مي گردد. درمان ضد انگلی شامل تجویز Ivermectin and Moxidectin و  Fenbendazole  می باشد.

جراحی :

معمولا جراحی در صورتی مورد نیاز است که یک انسداد مکانیکی در جریان عادی مواد غذایی وجود داشته که به درمان دارويي جواب نداده و یا اینکه انسداد در جریان خون روده اختلال ایجاد کرده باشد. این شرایط منجر به مرگ می شود مگر اینکه هر چه سریعتر جراحی صورت گیرد. گاهی اوقات جراحی برای تشخیص در اسبهای مبتلا به کولیک مزمن که به درمان عادی پاسخ مثبت نمی دهند انجام می شود. در بیشتر شرایط که اسبها علائمی از دردهای شدید شکمی نشان می دهند که به درمان بی حسی پاسخ مثبت نمی دهند نیاز به جراحی شکم اورژانسي دارند. معمولا لومن روده در اثر عواملی نظیر انسداد اختناقی یا جابجایی های شدید به طور کامل مسدود می گردد.

Intussusception – “telescoped” small bowel

Small Intestine Strangulation

Intussusception – “telescoped” small bowel

Small bowel trapped by fatty lump
(“pedunculated lipoma”)

به همین نحو اسبهایی که دچار تورم غیر عادی روده در معاینه رکتال شده و یا اینکه غلظت کل پروتئین مایع حفره بطنی افزایش یافته و احتمالا تعداد گلبولهای قرمز خون افزایش یافته، دارای یک ضایعه اختناقی هستند که نیاز به تصحیح یا جراحی دارند. برخی اسبهایی که دارای درد خفیف تا متوسط هستند نیز گاهی نیاز به جراحی دارند که بر اساس معاینه فیزیکی یا سایر ارزیابی ها تشخیص داده می شوند. برخی از موارد دیگر که معمولا در اسبهای مبتلا به کولیک منجر به جراحی می شود شامل دردهای غیر قابل کنترل، برگرداندن بیش از 4 لیتر مایع از معده، فقدان صداهای روده در استفاده از استتوسکوپ، افزایش پروتئین، اریتروسیت و نوتروفیل های سمی مایع پریتونئوم و تورم دائمی روده، کولون نابجا یا سنگهای روده ای یا اجسام خارجی که در معاینه رکتال تشخیص داده می شوند.

در صورت نیاز به جراحی هر چه سریعتر عمل انجام شود، احتمال موفقیت و بهبود بیشتر می باشد. بنابراین بسیار مهم است که در صورت تشخیص جراحي، هر چه سريعتر اسب به کلینیک فرستاده شود.

چه اسبهایی نیاز به جراحی دارند :

  1. اسبی که در ابتدا به داروهای بیحسی پاسخ می دهد، اما چند ساعت بعد نیاز به داروهای بیحسی بیشتری دارد.
  2. اسبی که علی رغم تجویز داروهای بیحسی، به صورت مداوم علائم درد را نشان می دهد.
  3. اسبی که علائم درد دارد، اما دارای مایع پریتونئوم عادی می باشد.
  4. اسبی که در معاینه رکتال تورم روده بزرگ تشخیص داده شود اما علائمی از برگرداندن مایعات را نشان ندهد.
  5. اسبی که مقدار زیادی از مایعات بدنش از معده جابجا شده اما در معاینه رکتال اتساع روده کوچک ملامسه نگردد.

هنگامی که نیاز به جراحی باشد، در بسیاری موارد اسب بیهوش شده و به پشت قرار می گیرد و برش جراحی روی خط میانی شکم انجام می گیرد. هنگامی که وارد حفره بطنی شدید، برای تشخیص قطعی عامل کولیک باید قسمتی از روده معاینه شود. اصلاح ممکن است شامل برگرداندن قسمتهای جابجا شده روده به محل اصلی خود، برطرف کردن انسداد یا بریدن قسمتهای از کارافتاده روده ( نكروز شده ) باشد. بعد از بریدن قسمتهای از کار افتاده روده ، مراقبت های پس از جراحی شامل آنتی بیوتیک تراپی ، تزریق وریدی مایعات ، polymyxin B ،تجویز آنتی بادیها  و NSAID برای مقابله با اندوتوکسین ها می باشد. وقتی که یک قسمت جابجا شده روده به محل اصلی برمی گردد، مراقبتهای بعد از عمل جراحی کمتر می باشد.

معاينه دقيق روده جهت تشخيص دقيق كوليك

 

پیش آگهی :

مطالعات گذشته نگر نشان می دهد که درصد زنده ماند اسبهای کولیکی 60 % و اسبهایی که عمل جراحی داشته اند 50 % می باشد. درصد زنده ماندن اسبهایی با انسداد اختناقی 24 % و بیماریهای التهابی 42 % می باشد. در مقابل اسبهایی که علت کولیک ناشناخته داشتند درصد زنده ماندن آنها 94 %  می باشد.

در صورتی که مقطعی بررسی کنیم، درصد زنده ماندن اسبهایی که روده کوچک و معده آنها درگیر بود، کمتر از اسبهایی است که کولون بزرگ آنها درگیر می شود.

مطالعات اخیر نشان می دهد که اسبهایی که تحت عمل فوری جراحی شکم قرار گرفتند، درصد زنده ماند آنها اغلب بیش از 80 % و پیش آگهی آن خوب می باشد. علاوه بر این مدارکی وجود دارد که اسبهایی که قسمتی از روده کوچک آنها برداشته شده و یا پیچ خوردگی قولون بزرگ آنها اصلاح شد، درصد زنده ماندن 70 %  می باشد. در مطالعات گذشته نگر درصد زنده ماندن در این شرایط 30 %  ≥ بود. هر چند که جمع آوری اطلاعات حاصل از عمر طولانی تر اسبها مشکل می باشد، مطالعات اخیر نشان داده که این اسبها بدلیل مشکلات حاد، حدود 3 ماه بعد از جراحی یا می میرند و یا یوتانایز( Utanize) می شوند.

عوامل مختلفی در پیش آگهی زنده ماندن اسبهای کولیکی دخیل هستند که از مي توان تخمین درد، اتساع روده، رنگ غشاء موکوسی، عملکرد سیستم قلبی – عروقی را نام برد. میزان زنده ماندن در اسبهایی با درد شکمی خفیف، بیشترین و در اسبهای با درد شدید کمترین می باشد.

اسبهایی که در ملامسه اتساع روده داشتند، درصد زنده ماندن کمتر از مواردی بود که هیچ اتساعی دیده نشده است و درصد زنده ماندن حتی در اسبهایی که هیچ صدایی از روده در استفاده از استتوسکوپ شنیده نشود کمتر می باشد. غشاء موکوسی قرمز رنگ معمولا همراه با اندوتوکسمی باکتریال می باشد که میزان زنده ماندن را کاهش می دهد. عملکرد سیستم قلبی – عروقی روی بروز درجاتی از شوک تاثیر گذاشته و بنابراین همینطور روی پیش آگهی برای زنده ماندن تاثیر می گذارد. به عنوان مثال اسبهایی با فشار خون سیستولیک پایین یا میزان ضربان قلب بالا شانس کمتری برای زنده ماندن دارند.

آنالیز آزمایشگاه برای پیش آگهی كوليك استفاده می شود. غلظت لاکتات خون و اختلاف آنیونی در بیشتر مواقع استفاده می شود. اندازه گیری لاکتات خون به عنوان شاخصه ای از ترشح بافتی بکار می رود. با افزایش غلظت اسید لاکتیک، ترشح بافتی کم می شود. به طور مشابه اختلاف آنیونی ( اختلاف محاسبه شده بین کاتیونها و آنیونها )، بازتابی از تولید آنیونهای آلی نظیر اسید لاکتیک است که منجر به کاهش ترشح بافتی    می شود. غلظت پروتئین در پریتونئوم همچنین در پیش آگهی زنده ماندن مؤثر است و با افزایش غلظت آن، پیش آگهی بیماری ضعیف تر می گردد.

 

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *